Foron os últimos executados polo franquismo, un feito que segue sendo lembrado medio século despois, cando aínda moitos colectivos memorialistas e republicanos seguen demandando Verdade, Xustiza e Reparación
Por Angelo Nero | 28/09/2026
Fotos: Demetrio Monteagudo
51 anos despois do asasinato dos vigueses Xosé Humberto Baena e Xosé Luís Sánchez-Bravo, e do aragonés Ramón García Sanz, militantes do Frente Revolucionario Antifascista y Patriota (FRAP), fusilados na localidade madrileña de Hoyo de Manzanares (Madrid) por un pelotón de gardas civís e policías, o cemiterio de Pereiró, en Vigo, acolleu unha nova homenaxe a estes loitadores antifranquistas, así como ós militantes de ETA (pm), Juan Paredes, Txiki, e Ángel Otaegi, fusilados na mesma data en Barcelona e Burgos, respectivamente. Foron os últimos executados polo franquismo, un feito que segue sendo lembrado medio século despois, cando aínda moitos colectivos memorialistas e republicanos seguen demandando Verdade, Xustiza e Reparación.
Nun acto convocado, como noutros anos, pola Comisión 27 de Setembro, que tamén colocou grandes valados na cidade en lembranza dos militantes antifranquistas, houbo unha nutrida representación de partidos políticos e sociais, movementos memorialistas e colectivos antifascistas, entre eles a Asemblea Republicana de Vigo, o Bloque Nacionalista Galego, Esquerda Unida, Anova, o Comité Antifascista Lourinha, a Confederación Sindical Galega ou Amnistía Internacional.
O acto foi presentado por Luís Viñas, e nel participou tamén Rita Pérez, que leu unha carta de Victoria Sánchez-Bravo, así como Xavier Moreda e Flor Baena, irmán de Xosé Humberto.
Emilia Alonso, como voceira da Comisión 27 de Setembro, deu lectura ó comunicado:
«Esta Comisión ven reivindicando dende o ano 1976 e por tanto fai hoxe 50 anos, e neste mesmo lugar, a memoria e o legado dos 5 loitadores que foron vilmente asasinados na conta final do franquismo.
Debemos ter claro que por muito tempo que pase e moitos contos que nos queiran contar sobre democracia e liberdades non debemos esquecer porque morreron estes 5 xóvenes idealistas que non dubidaron en opoñerse ao franquismo aínda sendo conscientes das tráxicas consecuencias que para eles poderían ter os seus actos.
As brutais accións represivas que o franquismo exerceu, xa en tempos da sua presunta agonía, en moitas ocasións con resultado de morte a mans das mal chamadas “forzas da orde” tiveron o seu estoupido final no crime de estado destes cinco mozos logo de 4 xuízos de guerra sumarísimos, que non foron mais que un burdo intento de xustificar o inxustificable, coma eran as 11 condenas a morte que se ditaron e que logo da conmutación de 6 delas quedaron nestas 5 que finalmente se cumpriron.
Durante os anos 70-75 a represión, (atendendo unicamente a represión sanguenta) dominou de novo a actualidade: unha serie sinistra de mortes e agresións sementou o escenario das loitas antifascistas.
Está claro que dado que Franco estaba xa nos derradeiros días da sua vida, os que aspiraban a continuar con o seu réxime e que tiñan medo dos tempos e os cambios que virían despois do seu falecemento, quixeron personificar no asasinato destes 5 loitadores que non estaban dispostos a facer ningunha concesión e o réxime debería manter a brutalidade e falta de democracia e liberdades que había mantido nos 36 anos anteriores.
Resulta curioso que 51 anos despois daquelas tráxicas mortes os obxectivos daqueles mozos que foron asasinados permanezan aínda hoxe perfectamente vixentes e teñan que ser postos de novo coma obxectivos da loita pola democracia. Estes mozos xenerosos e valentes a quen os seus ideais por una sociedade mais xusta e mais libre os levaron ao compromiso coa loita, una loita desigual que rematou nos seus asasinatos.
Que as mortes destes loitadores non sexan inúteis, que a sua memoria nos lembre que non debemos conformarnos con menos do que teríamos de non ser vítimas dun macabro ditador, que apoiado polos traidores que a él se uniron levounos a un longo tempo de escuridade, una longa noite de pedra coma diría Celso Emilio Ferreiro.
José Luis Sanchez-Bravo Solla
Xosé Humberto Baena Alonso
Ramón Garcia Sanz
Jon Paredes Manot, Txiki
Angel Otaegi Etxeberría
Non esquezamos os seus nomes nen a sua loita
Se el primero en comentar