Dedicado a Che Mari, pensionista da Coruña (Galicia), por ter formulado publicamente unha pregunta que merece resposta.
Por Miguel Hernández Bernárdez | 7/11/2026
A poucos días da folga xeral do 11 de novembro, unha intervención nunha concentración da Coruña volve poñer enriba da mesa unha cuestión que afecta directamente ao peto de quen traballa: como soster unha folga cando falta o salario.
Hai uns días, nunha concentración celebrada na Coruña, un pensionista coñecido como Che Mari tomou a palabra ante as persoas asistentes, entre as que había xente de diferentes idades e traxectorias laborais. Segundo lle contou Che Mari persoalmente ao autor por teléfono, lembrou que tempo atrás os traballadores contaban con caixas de resistencia e preguntou que fora delas. Non obtivo alí unha explicación precisa. A súa intervención foi recibida cun forte aplauso.
Non se trata de converter un aplauso nunha enquisa, nin de presentar un testemuño como unha investigación rematada. Trátase de tomar en serio a pregunta. Máis aínda cando foi formulada por alguén que viviu outras etapas de mobilización e cando, entre as persoas asistentes, había mocidade para a que un día sen soldo pode supoñer unha dificultade inmediata.
Un día de folga non é gratis para quen a secunda
Como exemplo do custo económico de secundar unha xornada de folga, mencionouse unha perda de salario de «supostamente, arredor de 54 euros». É unha estimación orientativa, non unha cantidade comprobada nin unha tarifa xeral: unhas persoas deixarán de percibir menos e outras máis, segundo a xornada, as retribucións e as regras aplicables. Tampouco é unha multa nin un pagamento que deba facerse para exercer o dereito. Trátase de salario que non se cobra, cos efectos proporcionais que correspondan.
O artigo 6.2 do Real decreto lei 17/1977 establece que durante a folga o contrato queda suspendido e non existe dereito ao salario correspondente. A xurisprudencia precisou que o desconto pode alcanzar a parte proporcional das pagas extraordinarias e do descanso semanal, sen reducir por iso as vacacións. O dereito está recoñecido; o seu exercicio, porén, ten un custo económico para a persoa traballadora.
Unha perda salarial aproximada desa magnitude non significa o mesmo en todos os fogares. Pode ser asumible para unha economía desafogada ou representar alimentos e outros gastos esenciais para quen chega xusto a fin de mes. E xorde a pregunta que deu forza á intervención da Coruña: se unha familia xa soporta alugueiro, luz, transporte e compra, como pode manter unha folga durante varios días?
As caixas de resistencia formaron parte da historia obreira
A resposta histórica foi, en moitos conflitos, a solidariedade organizada. As sociedades obreiras de finais do século XIX reunían achegas periódicas para apoiar a quen deixaba de cobrar durante unha folga. Eses fondos non eliminaban o conflito nin garantían o triunfo das reivindicacións. Pero podían permitir algo decisivo: non verse na obriga de abandonalo de inmediato por falta de ingresos.
Unha caixa de resistencia é, ante todo, unha ferramenta de reparto do risco: moitas persoas contribúen para que quen debe soster unha mobilización non cargue en solitario con todo o sacrificio económico. O seu sentido é especialmente claro cando se pretende prolongar un conflito máis alá dunha xornada simbólica.
A sorpresa documental: ninguén as prohibiu de maneira xeral
Ao revisar a lexislación aparece un feito que abriga a corrixir unha idea estendida: non consta unha lei estatal que suprimise en bloque as caixas de resistencia. Pala contra, o artigo 6.6 do mesmo Real decreto lei 17/1977 permite aos traballadores en folga efectuar unha «recogida de fondos sin coacción alguna», segundo a redacción oficial en castelán. A Constitución de 1978 recoñece o dereito de folga ria artigo 28.2, e a Lei orgánica de liberdade sindical de 1985 recoñece a autonomía organizativa dos sindicatos.
Polo tanto, sería incorrecto sinalar un Goberno como autor dunha prohibición xeral non acreditada. A pregunta pertinente cambia: que caixas se manteñen, cales se transformaron, que gastos cobren e quen decide cando unha persoa afiliada pode recibir axuda? A resposta non será idéntica para todas as organizacións.
As caixas existen; a cobertura non é igual para todas as folgas
Os datos públicos permiten comprobar que a ferramenta segue viva. ELA indica que en 2026 a súa caixa de resistencia prevé unha prestación ordinaria de 1.495,73 euros mensuais e outra reforzada de 1.720,09 euros, nos supostos previstos pala súa normativa. USO comunicou que durante 2025 distribuíu 413.945,57 euros mediante a súa Caixa de Resistencia e Solidariedade, con 1.393 persoas afiliadas beneficiadas.
Tamén a CNT dispón dunha caixa confedera! permanente, aprobada en 2023. E a UGT de Catalunya mantén unha caixa propia. Pero hai un detalle de grande interese para esta reportaxe: tanto a información oficial da CNT como a da UGT de Catalunya sinalan que as súas respectivas prestacións ordinarias non cobren as folgas xerais. Isa non significa que eses sindicatos se apañan necesariamente a unha folga xeral, senón que as regras deses fondos distinguen entre tipos de conflito.
Ademais, o 30 de xuño de 2026, CCOO e UGT presentaron fondos por un total conxunto de oito millóns de euros para 2026 e 2027, con catro millóns achegados por cada organización. O seu obxectivo anunciado centrouse en apoiar persoas afiliadas en folgas vinculadas á negociación de convenios colectivos e ás melloras salariais. Non debemos dar por feíto, sen coñecer as súas regras e as respostas das organizacións, que eses fondos compensarán automaticamente as perdas do 11 de novembro.
O 11 de novembro obriga a facer preguntas concretas
A folga xeral do mércores 11 de novembro de 2026, convocada por organizacións sindicais e de inquilinas para reclamar unha vivencia accesible e mellaras !abarais e salariais, volve unir dúas realidades: a protesta colectiva e a fraxilidade de moitas economías domésticas. As entidades promotoras agardan que a xornada teña continuidade. Pero prolongar unha mobilización require organización, participación e, moitas veces, apoio material.
Que sindicatos dispoñen hoxe de fondos? Cantos cartas destinan a eles? Por que algunhas caixas exclúen as folgas xerais? Poden establecerse axudas extraordinarias para traballadores con salarios baixos? Que mecanismos de transparencia permitirían que as achegas chegasen a quen realmente as precisa? Son preguntas lexítimas dirixidas ás organizacións, non respostas que debamos inventar.
Unha folga dun día pode facer visible un conflito e abrir unha negociación; non garante por si soa que se consigan as reivindicacións. Unha folga longa tampouco asegura a vitoria. Pero o tempo de resistencia e a capacidade de financialo poden alterar profundamente o equilibrio entre as partes. Esa dimensión económica merece o mesmo debate público ca os discursos e as pancartas.
Primeira entrega: unha pregunta que non remata cos aplausos
Este primeiro artigo non pretende ditar sentenza sobre a actuación de ningún sindicato nin atribuír responsabilidades sen documentación. Pretende evitar que a pregunta dun pensionista se perda cando remata unha concentración. O seu mérito foi poñer voz, diante de traballadores e mozos, a unha preocupación que moitas familias coñecen moi ben.
Haberá unha segunda entrega: solicitaremos e compararemos regulamentos, acordes e datos das caixas de resistencia, e trasladaremos preguntas expresas ás organizacións sindicais sobre a cobertura da folga xeral e a historia dos seus fondos. Alí deberán falar os documentos e, de ser o caso, as respostas de cada sindicato.
Mentres tanto, queda unha cuestión aberta: se a lei recoñece o dereito de folga e permite recadar fondos, que estamos dispostos a facer, como organizacións e como sociedade, para que o seu exercicio non dependa unicamente dos cartos que cada traballador teña no peto?
FONTES DOCUMENTAIS
Documentación consultada ata o 1 de novembro de 2026. A descrición da intervención de Che Mari procede dunha conversa telefónica que mantivo co autor; non é unha acta da concentración e non se atribúe cifra ningunha de asistentes.
⦁ Real Decreto-ley 17/1977, artícúlo 6 (BOE).
⦁ Constitución española, artículo 28.2 (BOE).
⦁ Ley Orgánica 11/1985, artículo 2 (BOE).
⦁ Museu d’Historia de Valencia: historia de las cajas de resistencia. ELA: afiliación y cifras de la caja de resistencia en 2026.
⦁ USO: balance de la caja de resistencia de 2025.
⦁ CNT: Caja de Resistencia Confedera! y exclusión de huelgas generales.
⦁ UGT de Catalunya: caja de resistencia y exclusión de huelgas generales.
⦁ Europa Press (30-06-2026): fondos anunciados por UGT y CCOO.
⦁ UGT (19-10-2026): registro de la huelga general del 11-N.
⦁ Tribunal Supremo, doctrina sobre descuentos por huelga (sentencia 11-10-1994).
Se el primero en comentar