O 25 de abril no Porto (I) Un bosquexo histórico

Por Jose Vieira

Esta cidade que é case descoñecida para a maioría das xentes, dado que, se asocia unicamente co viño que leva o seu nome. Xa que falamos de viños, convén dicir que o “viño do Porto”, se trata e se almacena non na cidade que lle dá o nome, mais en fronte, do outro lado do río Douro, na cidade de Vila Nova de Gaia. A razón ten a ver que os grandes produtores e exportadores, vivían na cidade do Porto, mentres os seus almacéns, probabelmente polos custos seren menores, se situaban ao outro lado do río.

A cidade, sempre tivo unhas características moi pouco acomodaticias pois, sempre que os poderes exteriores aos intereses da cidade lle impoñan restricións, esta se levantaba en protestas, unhas veces pacíficos, pero tamén, en contadas ocasións, con probas de forza e de abnegado heroísmo.

Aparentemente todo comeza, cun varón asturiano, que morreu en Vama, en 873 (era por esa data onde se atopaba a corte do rei Alfonso III), fillo de Pedro Theón de Pravia, que segundo algúns, se di que era fillo de Bermudes I das Asturias, téndose chamado Vimara Pérez. Este foi vasalo do rei Alfonso III, e como era considerado polas súas experiencias anteriores, un “señor da guerra”, foi por este, enviado a atravesar o río Miño e a reconquistar, o vale do río Douro, aos musulmáns, para servir de tampón ás súas posíbeis incursións ao seu reino.Este conquistou a referida zona, e este éxito lle valeu, ser nomeado en 868, primeiro conde do condado portucalense. Tamén é considerado o fundador, dunha poboación cerca de Braga, que recorda o seu nome, “Vimaranis”, que coa pasaxe dos tempos se había de converter na primeira capital do reino de Portugal, co nome de Guimaraes.

Esta cidade do Porto, pasou a ser o vixiante e a súa poboación o garante de que os musulmáns, non acometesen” carreiras”, contra o reino de Asturias, e en xeral, contra a Galiza. Durante o período de 1383 a 1385, se desencadearon gran conflitos entre o reino de Castela e o xa entón reino de Portugal pois, o último rei da primeira dinastía de Portugal, D. Fernando, que morreu sen outro descendente que non fose súa filla D.  Beatriz, que era casada con D.  João I de Castela. Facendo que este fose lexitimo herdeiro do trono de Portugal.

Tal non veu acontecer pois, un descendente de D. Pedro I de Portugal, D.  João Mestre da Orde de Avis, se declarase defensor do reino de Portugal, contra as pretensións do outro D.  João I, este rei de Castela.  Durante este período, se trabaron varías batallas, sendo definitivamente derrotado o rei de Castela na batalla de Aljubarrota en 15 de agosto de 1385. Neste tempo de loitas, a cidade do Porto estivo situada pola comisaría castelá, que non permitía, que entrasen nin saísen ninguén das súas murallas.

Se trataba de vencer a cidade pola fame. Entón nun xesto heroico, os portuenses, para mostrar aos casteláns que non os podían vencer pola fame, ofrecían aos casteláns sitiantes, a súa mellor carne, que apenas tiñan e, comían para matar a fame, as vísceras dos animais. Desde esa época se tornou celebre un famoso prato de alimentación tipicamente portuense, que son as “tripas à moda do Porto”. Escusado será dicir, que non foron conquistados polos casteláns.

A cidade sempre tivo un pasado moi aberto e liberal, pois, sempre estivo exposta as ideas máis avanzadas dos ventos europeos, dado que era unha cidade que sempre viviu de relacións cos principais centros de comercio de entón. Sempre foi permeábel aos ventos da liberdade e, traídos da revolución francesa, e das ideas que se ían desenvolvendo na Europa e América, sobre a república.

Había, por tanto, un Partido Republicano, que estaba influenciado pola moza República brasileira implantada o día 15 de novembro de 1889. Dentro deste partido había dúas correntes, unha do derrube inmediato da Monarquía como causa próxima a humillación pór o Ultimato Inglés (1) e outra que prantexaba o derrube da monarquía máis adiante. Así, o día 1 de xaneiro de 1891, se reuniu en Congreso o Partido Republicano, decidindo reaccionar contra o Ultimato Inglés, a Portugal. Tendo este congreso, elixido un directivo constituído por: Teófilo Braga, Manuel Arriaga, Home Cristo, Jacinto Nunes, Azevedo e Silva, Bernardino Piñeiro e Magalhaes Lima.

No entanto o Porto, cidade operaría e do traballo, levantouse contra o estado monárquico o día 31 de xaneiro de 1891.

Na madrugada do día 31 de xaneiro de 1891, as tropas sublevadas, se concentran no entón chamado Campo de Santo Ovídeo, hoxe praza da República, e descenden pola rúa do Almada até a Praza de D. Pedro, actualmente praza da Liberdade, onde se encontraba entón a Cámara Municipal do Porto. 

As tropas en cuestión eran esencialmente constituídas por prazas (soldados),  sarxentos e algúns oficiais, como o capitán Antônio  Amaral  Leitão, alféreces  Rodolfo  Malheiro, Tenente Coello e civís como  Alves Veiga, o actor Miguel  Verdial, Santos Cardoso, os escritores e intelectuais, João Piñeiro  Chagas, Aurélio Paz dos Reis,  Sampaio Bruno e  Basílio  Teles.

Aí perante unha multitude de populares que non obstante se xuntaron, dato vivas á República, se asuma a varanda do Municipio, Alves da Veiga que, desde os balcóns do antigo Concello do Porto, proclama a República do Porto, o día 31 de xaneiro de 1891. Estaba acompañado por Felizardo Lima, António Claro, Pais Pinto, Abade de San Nicolau, o actor teatral Verdial e o chapeleiro Santos Silva.

Verdial, leu a lista dos nomes que constituirán o Goberno Provisional da  República do Porto que eran os seguintes: Profesor Rodrigues de  Freitas,  desembargador Joaquim  Bernardo Soares, xeneral de división José Maria Correia da Silva, profesor universitario Joaquim de Azevedo e Albuquerque, profesor Morais e Caldas, o banqueiro Pito Leite e o médico, José Ventura Santos Reis.

Desde a praza de D. Pedro (actual praza de Liberdade), a multitude xunta cos militares, intenta subir a rúa de Santo Antônio, hoxe rúa 31 de Xaneiro. Os sublevados, pretendían tomar o centro de comunicacións, ou sexa os Correos e telégrafos, que estaban situados na praza da Batalla, á cima da rúa de Santo Antônio. Cal non foi a sorpresa, ao depararen coa Garda Municipal, armada con metralladoras e armas de artillería, entrincheirados no escadório da igrexa de Santo Ildefonso, na cima da rúa de Santo Antônio.

O capitán Leitão, aínda os intentou convencer a que se unisen aos sublevados, no entanto, a resposta da Guarda municipal foi disparar indiscriminadamente a civís e militares. Deuse a debandada, tendo cerca de 300 persoas se refuxiaron no concello, sendo bombardeados pola artillaría do cuartel de artillaría e cabalaria da Serra do Piar. E prendidos os que non conseguiron fuxir. Finalmente os cabecillas desta República Heroica do Porto, foron prendidos e deportados para as colonias.

Notas:

  • No Ultimato, os ingleses esixían a entrega inmediata do territorio que unía Angola a Mozambique, chamado mapa Cor de Rosa, que sempre fora unha colonia portuguesa, estando recoñecido pola Franca, a Prusia, etc., so pena do tomar pola forza.

Tú eres nuestra única fuente de financiación. Con tu ayuda podremos seguir ofreciéndote nuestros artículos:

Ayúdanos a seguir con Nueva Revolución

Be the first to comment

Deja un comentario

Este sitio usa Akismet para reducir el spam. Aprende cómo se procesan los datos de tus comentarios.